Een van de grootste fiscale verschillen binnen Spanje — wat erf je netto?
Spaanse erfbelasting verschilt dramatisch per autonome regio. In Andalucia, Madrid en Valencia bijna 0% voor naaste familie. In Asturias tot 70% bij grote nalatenschappen. Hoe werkt het in 2026?
Erfbelasting (Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones, ISD) is een van de meest verrassende Spaanse fiscale onderwerpen voor Nederlandse en Belgische emigranten. In Nederland is erfbelasting nationaal geregeld met dezelfde tarieven overal. In Spanje regelt elke autonome regio het zelf — met dramatische verschillen.
In Andalucia kan een kind tot €1 miljoen erven en bijna niets betalen. In Asturias betaalt datzelfde kind tot 70% over hetzelfde bedrag. Voor wie kiest waar te wonen, kan dit honderdduizenden euro's verschil maken.
De erfgenaam betaalt, niet de nalatenschap zelf. Anders dan in NL waar de boedel afrekent voor verdeling.
- Bent u Spaans resident? Spaanse erfbelasting van toepassing. - Bent u geen resident maar de erflater wel? Beperkte aansprakelijkheid (alleen voor activa in Spanje). - Erflater niet-resident, erfgenaam wel? Toch Spaanse heffing op alle bezittingen.
Elke regio heeft eigen schijven, vrijstellingen en kortingen. We groeperen de 17 autonome regios in 3 buckets:
Andalucia, Madrid, Comunidad Valenciana, Murcia, Cantabria, Galicia, Cataluna (deels)
In deze regios geldt voor naaste familie (echtgenoot, kinderen, ouders) een 99% korting of vergelijkbare kwijtschelding. Praktisch:
De vermelde bedragen zijn administratiekosten en minimale heffing. Vrijwel 0% effectieve belasting voor naaste familie.
Tip: veel Nederlandse emigranten kiezen specifiek Andalucia of Valencia om deze reden — een gunstige plek om vermogen te erven aan kinderen.
Castilla y Leon, Castilla-La Mancha, Extremadura, La Rioja, Balearen
Voor kinderen onder 21: gunstige vrijstellingen tot ~€100K-200K, daarboven progressief 5-20%. Echtgenoot meestal vrijgesteld tot ~€50K-100K.
Asturias, Cataluna (volledig), Aragon, Navarra, Pais Vasco
In deze regios geldt het volledige Spaanse rijkstarief plus regionale opslagen. Voor nalatenschappen >€500K kan effectieve heffing oplopen tot 50-70%.
Spanje heeft een nationaal basisschema dat regios kunnen verzachten. De rijksschijven 2026:
De multiplier is wat het hoog drijft: voor een neef of nicht (groep IV) kan het tarief 3,4× boven de basisschijf uitkomen — dus 72% in topschijf.
Wie je bent ten opzichte van de erflater bepaalt veel:
- Groep I: afstammelingen onder 21 - Groep II: afstammelingen 21+, echtgenoot, ouders - Groep III: broers/zussen, ooms/tantes, schoonfamilie (2e graad) - Groep IV: verre neef/nicht, niet-verwanten
Groepen I en II krijgen alle vrijstellingen en kortingen. Groep III en IV betalen vaak het volledige rijkstarief plus opslagen.
Regios verhogen dit vaak fors voor groepen I en II. Voorbeeld Andalucia 2026: tot €1.000.000 vrijgesteld per erfgenaam in groep I en II.
- Erfgenaam: kind 35 - Erflater: ouder Spaans resident Andalucia - Bedrag: €500.000
Berekening: - Vrijstelling Andalucia voor groep II: tot €1.000.000 → 99% korting - Effectief belasting: ~€500-1.500 - Netto erfdeel: ~€498.500
Zelfde scenario maar Asturias: - Basis vrijstelling: €15.957 - Belastbaar: €484.043 - Rijkstarief progressief: ~€95.000 - Regionale opslag groep II: x1.0 (geen extra) - Netto erfdeel: ~€405.000 (verlies €95K)
- Schoondochter is groep III - Basis vrijstelling: €7.993 - Belastbaar: €92.007 - Rijkstarief: ~€11.000 - Cataluna multiplier groep III: x1.5882 - Te betalen: ~€17.500
Voor wie permanent emigreert: regio kiezen met gunstige erfbelasting kan netto erfvermogen verhogen. Praktische winnaars: Andalucia, Madrid, Valencia, Murcia.
In sommige regios is schenking tijdens leven (donatie) goedkoper dan erven. Tarieven en kortingen verschillen tussen donatie en erfenis. Een asesor kan dit specifiek berekenen.
Een Spaanse levensverzekering uitkering valt onder ISD maar heeft eigen gunstige regels (vrijstelling tot ~€9.196 per begunstigde). Voor specifieke gevallen interessant.
Erven van het oudershuis (waar erflater woonde) heeft in veel regios extra vrijstelling: tot €122.606 met voorwaarde dat erfgenaam 5-10 jaar in de woning blijft.
Een bedrijf dat door familie wordt voortgezet kan 95-99% vrijstelling krijgen — voor familie-vermogen vaak essentieel.
Het woonland van de erflater is primair belastingbevoegd. Voorbeelden:
- NL-emigrant overleden in Spanje: Spaanse erfbelasting, NL aanvullend mogelijk - NL-resident overleden, vermogen in Spanje: NL erfbelasting + Spaanse beperkte heffing op Spaanse activa - NL-resident overleden, NL-erfgenaam, NL-vermogen: alleen NL erfbelasting
Spanje en Nederland hebben geen specifiek erfbelasting-verdrag. Daardoor kan in sommige situaties dubbele heffing optreden. In de praktijk wordt vaak via nationale unilaterale regelingen (vermindering eigen heffing) gemitigeerd, maar niet altijd volledig.
Voor Nederlandse emigranten met NL-vermogen: raadpleeg een asesor fiscal én een Nederlandse fiscalist samen vooraf.
- Aangifte ISD: binnen 6 maanden na overlijden - Verlenging mogelijk: 6 extra maanden op aanvraag - Boete bij niet-aangeven: minimaal €300-500 + rente - Volledige termijn: 4 jaar voor naheffing door Hacienda
1. Defunción aangifte bij gemeentehuis (Registro Civil) binnen 24 uur 2. Erfopvolging vaststellen — testament of intestaat (zonder testament) 3. Notaris opdracht — escritura de aceptación de herencia 4. Inventarisatie alle bezittingen + schulden 5. Modelo 650 (erfbelasting-aangifte) binnen 6 maanden 6. Modelo 651 (donaties tijdens leven)
Zonder Spaans testament gaat de Spaanse rechter automatisch verdelen volgens Spaanse erfwetten — soms niet wat je wilt. Een Spaans testament kost €100-300 bij een notaris en regelt dit.
Mensen kiezen vakantiehuis-locatie op klimaat, niet op fiscale gevolgen. Andalucia vs Asturias voor erfvermogen: tienduizenden tot honderdduizenden verschil.
Beide systemen moeten samen worden bekeken — alleen NL of alleen ES advies leidt vaak tot dubbele heffing of fouten.
6 maanden lijkt veel, maar inventariseren + waarderen + papieren regelen + indienen vraagt tijd. Begin direct.
Veel mensen vergeten vrijstellingen voor de eigen woning of familie-bedrijf aan te vragen — Hacienda geeft die niet automatisch.
- Modelo 720 buitenlands vermogen — gerelateerd onderwerp - Wanneer fiscaal resident? — bepaalt welk land hef - Vakantiehuis kopen Spanje — overweegt regio-effect